10 charakterystycznych roślin w Turcji, które warto znać
Autorką tekstu jest nasza polska przewodniczka i wielbicielka roślin oraz tureckiej przyrody - Weronika Olkiewicz
Riwiera Turecka to prawdziwy raj dla miłośników roślin i ogrodnictwa. Spacerując uliczkami tureckich miast, odwiedzając hotele, ogrody czy nadmorskie promenady, można zobaczyć mnóstwo kolorowych kwiatów, drzew i krzewów, których często nie spotkamy na co dzień w Polsce.
Niektóre z nich są dla nas zupełnie egzotyczne, inne znamy ze zdjęć, ale nie zawsze wiemy, jak się nazywają. Charakterystyczna roślinność jest zresztą jednym z elementów, które sprawiają, że turecki krajobraz ma swój wyjątkowy, wakacyjny charakter.
Dlatego przygotowaliśmy zestawienie 10 charakterystycznych roślin, które bardzo często można spotkać w Turcji. Opowiemy krótko o każdej z nich, podpowiemy, czym się wyróżnia i pokażemy jej zdjęcie. Dzięki temu podczas urlopu w Turcji będziecie już wiedzieć, co właśnie kwitnie obok Was.
Być może niektóre z tych roślin widzieliście już wiele razy podczas swoich wakacji, ale dopiero teraz poznacie ich nazwę i dowiecie się o nich czegoś więcej!
1. OLEANDER
Po turecku oleander to „zakkum”. Jest jedną z najbardziej charakterystycznych roślin tureckiego wybrzeża. To wiecznie zielony krzew o długich, wąskich liściach i pięknych kwiatach, najczęściej różowych lub białych. Najpiękniej wygląda latem, od czerwca do września, kiedy jego gałęzie są obsypane kwiatami. Można go spotkać niemal wszędzie – przy drogach, w hotelowych ogrodach, na promenadach czy w parkach. Dzięki dużej odporności na słońce, wysokie temperatury i suszę doskonale radzi sobie w klimacie śródziemnomorskim. Choć zachwyca wyglądem, jest rośliną silnie trującą. Toksyczne są wszystkie jej części, dlatego nie należy jej zrywać ani spożywać. Jej właściwości znano już w starożytności, a mimo to od wieków chętnie sadzi się ją jako roślinę ozdobną.
2. BUGENWILLA
Kolejnym charakterystycznym widokiem na Riwierze Tureckiej są kaskady bugenwilli spływające z balkonów, murów i pergoli. Jej intensywnie różowe, fioletowe, czerwone, pomarańczowe 'kwiaty' przyciągają wzrok i pięknie kontrastują z błękitem nieba. Co ciekawe, to, co wygląda jak kwiaty, jest w rzeczywistości kolorowymi liśćmi przykwiatowymi, a prawdziwe kwiaty są niewielkie i znajdują się w ich środku. Bugenwilla kwitnie przede wszystkim w ciepłych miesiącach, od wiosny aż do jesieni, a najpiękniej prezentuje się w pełni tureckiego lata. Doskonale znosi słońce, wysokie temperatury i okresowe niedobory wody, dlatego świetnie zadomowiła się na śródziemnomorskim wybrzeżu. Co ciekawe, nie jest turecką „rodowitą mieszkanką” – pochodzi z Ameryki Południowej, a do Europy trafiła dopiero w XVIII wieku. Ciekawostka: bugenwilla może przybierać formę niewielkiego krzewu, ale przy odpowiednich warunkach potrafi wspinać się na wysokość kilku, a nawet kilkunastu metrów.
3. PUCHOWIEC WSPANIAŁY
To nie kaktus! To puchowiec wspaniały, jedno z najbardziej niezwykłych drzew, które można spotkać na Riwierze Tureckiej. Jego pień jest pokryty charakterystycznymi, ostrymi kolcami, które z wiekiem mogą częściowo zanikać. Drzewo potrafi osiągać nawet 20–30 metrów wysokości, a jego kolczasty pień magazynuje wodę, dzięki czemu dobrze radzi sobie w gorącym i suchym klimacie. Puchowiec kwitnie zazwyczaj jesienią, a jego duże, efektowne kwiaty mogą mieć biały lub kremowy kolor. Po przekwitnięciu pojawiają się owoce przypominające podłużne strąki, które po dojrzeniu pękają, uwalniając charakterystyczny biały, miękki puch. Dawniej wykorzystywano go między innymi jako wypełnienie poduszek, materacy czy kamizelek ratunkowych. Co ciekawe, jego puch jest bardzo lekki i łatwo unosi się na wietrze, pomagając nasionom rozprzestrzeniać się na duże odległości.
4. DRZEWO KAROBOWE
Na Riwierze Tureckiej można spotkać je bardzo często, choć nie zawsze zwracamy na nie uwagę. To drzewo karobowe, czyli szarańczyn strąkowy, po turecku „keçiboynuzu”. Jego najbardziej charakterystycznym elementem są długie, twarde, brązowe strąki, przypominające nieco fasolę. Pojawiają się one na drzewie po kwitnieniu. W Turcji są bardzo popularne i wykorzystuje się je na wiele sposobów – przede wszystkim produkuje się z nich pekmez, czyli gęsty syrop karobowy, a także mączkę karobową, stosowaną między innymi do deserów i wypieków. Karob jest ceniony przede wszystkim za swoją naturalną słodycz, dlatego często wykorzystuje się go jako alternatywę dla kakao i cukru. Drzewo świetnie radzi sobie z wysokimi temperaturami i niewielką ilością wody, dzięki czemu doskonale pasuje do suchego, śródziemnomorskiego klimatu południowej Turcji. Może osiągać imponujące rozmiary i żyć nawet kilkaset lat. W Turcji można kupić nie tylko produkty z karobu, ale również całe suszone strąki, które są tradycyjną, zdrową przekąską.
5. PALMA DAKTYLOWA
Palma to jeden z najbardziej charakterystycznych symboli ciepłego klimatu i bez problemu można spotkać ją również na południu Turcji. Jej smukły pień i rozłożysta korona długich, pierzastych liści tworzą typowy wakacyjny krajobraz. Palma daktylowa ma niezwykłą zdolność przetrwania. Potrafi rosnąć i owocować w miejscach, gdzie inne rośliny nie poradziłyby sobie z upałem i suszą. Jej owoce, czyli daktyle, rosną w dużych, ciężkich kiściach i dojrzewają pod wpływem intensywnego słońca. W Turcji uprawia się je przede wszystkim w cieplejszych regionach południowo-wschodnich, ale palmy daktylowe jako rośliny ozdobne można zobaczyć również w innych regionach. Daktyle są cenione nie tylko za smak, ale również za dużą zawartość naturalnych cukrów, błonnika i składników mineralnych. Palma daktylowa może żyć nawet kilkadziesiąt, a w sprzyjających warunkach ponad sto lat. Ciekawostka: palma daktylowa jest rośliną dwupienną – oznacza to, że istnieją osobne drzewa męskie i żeńskie, a owoce pojawiają się wyłącznie na żeńskich palmach.
6. ALBICJA JEDWABISTA
Choć wiele osób nazywa ją mimozą, w rzeczywistości jest to albicja jedwabista. Jej puszyste, różowe kwiaty przypominają jedwabne pędzelki, a delikatne, pierzaste liście sprawiają, że drzewo wygląda niezwykle lekko i egzotycznie. Najbardziej niezwykłą cechą albicji jest to, że jej liście reagują na światło. Wieczorem składają się, jakby drzewo zasypiało, a o świcie ponownie się otwierają. To zjawisko nazywane jest ruchami nyktynastycznymi i pomaga roślinie ograniczać utratę wody oraz chronić liście. Ciekawostką jest również to, że kwiaty albicji nie tylko pięknie wyglądają, ale także wydzielają delikatny, słodki zapach, który przyciąga pszczoły i motyle. W okresie kwitnienia, od czerwca do sierpnia, drzewo staje się jedną z najbardziej efektownych ozdób parków, ulic i hotelowych ogrodów w Turcji.
7. LANTANA POSPOLITA
Na jednym krzewie, a nawet na jednym kwiatostanie, możesz zobaczyć kilka kolorów jednocześnie. To znak rozpoznawczy lantany pospolitej – niewielkiego, ale niezwykle efektownego krzewu, który latem często spotkamy na Riwierze Tureckiej. Jej kwiaty mogą być żółte, pomarańczowe, różowe, czerwone, a nawet fioletowe.
Co ciekawe, kolor kwiatów zmienia się wraz z ich wiekiem. Młodsze kwiaty są zazwyczaj jaśniejsze, a z czasem ciemnieją, dlatego pojedynczy kwiatostan może wyglądać jak mały bukiet w kilku kolorach.
Lantana ma jeszcze jedną ciekawą cechę. Jej liście po roztarciu wydzielają charakterystyczny, intensywny zapach. Roślina jest również bardzo chętnie odwiedzana przez motyle, dlatego w ciepłym klimacie można zobaczyć ich całe mnóstwo krążących wokół kwitnących krzewów.
Co ciekawe, lantana pochodzi z tropikalnych regionów obu Ameryk, ale dzięki swojej odporności na wysokie temperatury i suszę świetnie zadomowiła się także w basenie Morza Śródziemnego. Dlatego na południu Turcji jest tak częstym elementem miejskiej zieleni.
8. KAPARY
Na Riwierze Tureckiej kapary można spotkać w naprawdę zaskakujących miejscach. Wyrastają ze skał, szczelin i starych kamiennych murów, jakby zupełnie nie potrzebowały ziemi. To krzew doskonale przystosowany do gorącego i suchego klimatu, dlatego niestraszne są mu ani intensywne słońce, ani długie okresy bez deszczu. Co ciekawe, kapary, które znamy z kuchni, nie są owocami, ale nierozwiniętymi pąkami kwiatowymi. Zbiera się je ręcznie jeszcze przed rozkwitnięciem, a następnie konserwuje w soli, occie lub zalewie. Jeśli pąki pozostawi się na krzewie, rozwiną się w piękne, delikatne biało-różowe kwiaty z długimi, fioletowymi pręcikami. Po przekwitnięciu pojawiają się natomiast owoce, nazywane owocami kaparowca, które również są jadalne. Kapary od wieków wykorzystywane są w kuchni śródziemnomorskiej, gdzie dodaje się je między innymi do sałatek, sosów, ryb i dań z makaronem.
9. BANANY
Choć banany kojarzą się przede wszystkim z tropikalnymi krajami, uprawia się je również w Turcji, szczególnie na ciepłym południowym wybrzeżu. Największe plantacje znajdują się w okolicach Alanyi, Gazipaşy i Anamur, gdzie łagodny klimat sprzyja ich uprawie. Tureckie banany są zazwyczaj mniejsze od tych, które znamy z polskich supermarketów, mają cienką skórkę i są bardzo słodkie. Wiele z nich uprawia się w szklarniach, które chronią rośliny przed chłodniejszymi temperaturami i pozwalają uzyskać zbiory przez większą część roku. Będąc w Turcji, warto podczas wizyty na lokalnym bazarze poszukać właśnie małych, lokalnych bananów i spróbować ich prosto od miejscowych sprzedawców.
10. OPUNCJA
Opuncja to jeden z tych charakterystycznych widoków, które można spotkać podczas spacerów po Riwierze Tureckiej. Jej płaskie, mięsiste pędy pokryte są kolcami, dzięki którym roślina doskonale radzi sobie z upalnym i suchym klimatem. Jednak to nie kolce są jej największą atrakcją, a jadalne owoce, które dojrzewają latem. Mają owalny kształt i najczęściej żółtą, pomarańczową lub czerwonawą skórkę, a w środku znajduje się soczysty, słodki miąższ. Na tureckich bazarach można często kupić je już obrane i gotowe do jedzenia, ponieważ nawet niewielkie, niemal niewidoczne kolce mogą boleśnie wbić się w skórę. Co ciekawe, opuncja pochodzi z Ameryki Północnej. W Turcji szczególnie dobrze czuje się na skalistych, nasłonecznionych terenach, gdzie może rosnąć niemal bez podlewania. Warto spróbować jej podczas wakacji – najlepiej kupionej już obranej na lokalnym bazarze, gdzie często można znaleźć ją właśnie w sezonie letnim.
To już koniec naszej roślinnej podróży po Riwierze Tureckiej. Oczywiście przedstawiona lista jest subiektywna. W Turcji można spotkać mnóstwo innych ciekawych i wyjątkowych roślin, ale te 10 uznaliśmy za szczególnie interesujące i charakterystyczne dla tego regionu.
Jesteśmy ciekawi, które z nich znaliście już wcześniej, a które najbardziej Was zaskoczyły lub zaintrygowały. Być może podczas kolejnego spaceru po tureckim wybrzeżu spojrzycie na mijane rośliny zupełnie inaczej i zaczniecie rozpoznawać je po nazwie.
Jeśli lubicie takie ciekawostki i chcecie lepiej poznać przyrodę Turcji, zapraszamy na wycieczki z nami! Podczas niektórych z nich również pojawia się temat lokalnej roślinności. Szczególnie warto wybrać się na Zielony Kanion i Bazar Manavgat, gdzie można zobaczyć ogród pomarańczowy i poznać różne produkty oraz olejki powstające z roślin, a także na wycieczkę Gazipaşa – w stronę słońca, do regionu słynącego z rozległych upraw bananowców.
